Nereden çıktı bu Lâleli

Perşembe 23.10.2009

Bürokrasi Laleli'ye hep soğuktu. Döviz yağdıran bu oluşuma hep gaddarca bir ilgisizlik gösterdi.

Sovyetler Birliği dağıldı, Laleli piyasası canlandıydı. 90'ların başında yükselmeye başlayan Laleli'nin alışveriş dünyasındaki 'reytingi' giderek rekor düzeylere çıktı ve yılda 15 milyar dolara yakın katkı sağladı ülkemize. Hatırlayın daha o zamanlardan, dış ticaret rejimi haricinde yürütülen bu alım satıma "bavul ticareti" adı verildiydi. Çözülen Sovyet ülkelerinde insanlar her türlü tüketim maddesine karşı adeta aç vaziyetteydi. İşte bu ortam, Laleli piyasasının oluşmasına zemin hazırladı. Malum, piyasa arz ve talebin buluştuğu mekândır. Bu mahal, kural olarak resmî makamlar tarafından belirlenir. Hâlbuki Laleli; devletin iradesiyle değil, tamamen alıcı ve satıcıların inisiyatifiyle oluşmuş bir pazardı.

DOKUNMA BARİ

Bu mucize sonuçta en büyük pay sahibi olanlar; Rusya, Ukrayna, Polonya, Romanya, Bulgaristan ve Moldova gibi eski Doğu Bloku'na ait alıcılardı. Onlar uzun süre, serbest piyasanın yasaklandığı komünist düzende yaşamış olmalarına rağmen, beklenmedik bir ticari zihniyet göstererek, İstanbul'un Laleli'sini uluslararası alışveriş merkezi yaptılar. Merter, Zeytinburnu, daha sonra Bursa, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Konya da imalat güçleri sayesinde Laleli'ye her türlü malı tedarik ederek olayın arka planını oluşturdular. Semt artık sabah vaktinde başlayıp gece yarılarına kadar mağazaların açık kaldığı dev bir pazar konumundaydı.

KENDİ ETTİ VE BULDU

Ticaret, özellikle tekstil, deri ürünleri, yapı malzemeleri, ayakkabı, gıda ve plastik ürünleri üzerinde yoğunlaştı. Ancak, bu noktadan sonra işler ters döndü. Yabancı hanım turist alıcılara çirkinliğe varacak kadar yanlış davranışta bulunuldu. Peşin ödeme yapan alıcılara kullanılamayacak kadar kalitesiz mal gönderildi. Polisin neredeyse gözü önünde yapılan dolandırıcılık ve hırsızlık vakaları yaygınlaştıkça yaygınlaştı. Ankara bürokrasisi anlaşılmaz bir tutumla Laleli'ye hep soğuk durdu; bu konuda hiçbir politika üretmedi, insanlarımıza iş sağlayıp, devlet kasasına döviz yağdıran bu oluşuma gaddarca bir ilgisizlik gösterdi. Kısaca, Laleli piyasasının ortaya çıkmasında hiçbir katkı yapmamış olanlar tersine pazarı gerileten unsurlar oldular. Sonunda, iş hacmi büyük düşüş gösterdi, bazı yıllar durma noktasına geldi ve halen semt eski günlerinden çok uzak.

YARINI BEKLEYİN
Türk ekonomisinin can damarlarından biri olan Laleli'yi bugünlük sadece tahlil etmekle geçiyorum. Görüştüğüm esnaflar ve kanaat önderleriyle olan konuşmalarımızı da yarın yazacağım kısmetse. Başlıca sıkıntılar nelerdir, çözüm önerilerinde ne var bunları tek tek açıklayacağım size.
BİZE ULAŞIN